Đọc phương Đông như đọc bất kỳ nền văn minh nào
Chuyên mục này không viết về phương Đông như một thứ huyền bí hay một kho minh triết bí truyền. Cách tiếp cận ngược lại: qua văn bản gốc, qua khảo cổ, qua những gì kiểm chứng được — và nói rõ chỗ nào chỉ là truyền thuyết.
| Nhóm | Thuộc chuyên mục này | Không thuộc |
|---|---|---|
| Địa lý | Đông Á là trọng tâm — Trung Hoa, Việt Nam, Nhật Bản, Triều Tiên. Mở rộng sang Nam Á và Đông Nam Á khi có bài. | Trung Đông, Ba Tư, Trung Á du mục — thuộc Thế giới còn lại |
| Nội dung | Hệ tư tưởng, văn tự, lịch pháp, kỹ thuật, kiến trúc, cách tổ chức xã hội. | Nhân vật đứng riêng, ngoài mạch một loạt bài — thuộc Kinh điển |
| Thời gian | Từ cổ đại đến khi tiếp xúc với phương Tây. | Chính trị và kinh tế đương đại |
Loạt bài
Mỗi loạt gom cả bài viết, mục từ và công cụ về một chỗ. Số đếm cập nhật tự động.
Kinh Dịch
Lịch sử hình thành, cấu trúc 64 quẻ, và ranh giới giữa triết học với bói toán. Ba lớp văn bản cách nhau cả nghìn năm, thường bị đọc như một.
Nho giáo
Khổng Tử và các học trò, Mạnh Tử và Tuân Tử, bước ngoặt Tống Nho, và chặng đường Nho giáo vào Việt Nam qua khoa cử.
Chữ Hán và chữ Nôm
Giáp cốt → kim văn → triện → lệ → khải. Và chuyện Việt Nam tự tạo một hệ chữ viết riêng từ chất liệu đi mượn.
Lịch pháp phương Đông
Âm dương lịch, can chi, 24 tiết khí — và vì sao Tết Việt Nam đôi khi lệch Trung Quốc đúng một ngày.
Kỹ thuật và kiến trúc cổ
Lỗ Ban, hệ mộng mẹo không đinh, kiến trúc gỗ Đông Á. Và phần nào của phong thủy thật sự có cơ sở vật lý, phần nào chỉ là quy ước.
Đạo gia và Phật giáo Đông Á
Lão Tử, Trang Tử, và con đường Phật giáo đi từ Ấn Độ sang Trung Hoa rồi xuống Việt Nam, biến đổi ở mỗi chặng.
Việt Nam trong thế giới phương Đông
Tiếp nhận, chọn lọc và bản địa hóa — tập trung vào những chỗ Việt Nam làm khác đi, chứ không phải chỗ làm theo.
Phương Đông cống hiến cho thế giới
Mười thành tựu của phương Đông đã đi ra thế giới và thay đổi nó: giấy, in ấn, la bàn, thuốc súng, số 0, tơ lụa, trà, sứ, khoa cử và những ghi chép bầu trời.
Công cụ
Không cần đọc bài mới dùng được.
Thước Lỗ Ban
Nhập kích thước, nhận tên cung và bốn số hợp cung gần nhất. Hai loại thước 52,2 và 42,9 cm.
◱Tra cứu 64 quẻ
Lưới 8×8 theo thượng quái và hạ quái. Bấm một ô để mở mục từ của quẻ đó.
◰Cây sinh quái
Thái Cực → Lưỡng Nghi → Tứ Tượng → Bát Quái. Mỗi tầng nhân đôi số trạng thái.
◲64 quẻ và hệ nhị phân
Thanh trượt 0–63. Minh họa đúng thứ Leibniz nhận ra năm 1703.
◵Trình dựng quẻ
Bấm sáu hào từ dưới lên để dựng một quẻ. Không gieo ngẫu nhiên, không luận đoán.
Bộ sưu tập
Các tập mục từ cùng khuôn, mỗi tập một bộ trường riêng. Vào thẳng cái cần tìm, không phải đọc bài.
Bản đồ chủ đề
Chỗ nào trống là chỗ chuyên mục đang lệch.
| Nền văn minh | Tư tưởng | Văn tự | Khoa học, kỹ thuật |
|---|---|---|---|
| Trung Hoa | Loạt 01, 02, 06 | Loạt 03 | Loạt 04, 05 |
| Việt Nam | Loạt 07 | Loạt 03 — chữ Nôm | Loạt 04 — lịch Việt |
| Ấn Độ | Loạt 06 — nguồn Phật giáo | chưa có | chưa có |
| Nhật Bản, Triều Tiên | chưa có | chưa có | chưa có |
Liên quan ở chuyên mục khác
- Thiên văn học cổ Trung Hoa và Việt Nam — Thiên văn học
- Chữ giáp cốt — mắt xích khảo cổ của quẻ Dịch, đồng thời là ghi chép nhật thực cổ nhất — Thiên văn học
- Khổng Tử và Lỗ Ban — cũng hiện ở mục danh nhân — Kinh điển
- 64 quẻ và hệ nhị phân, phát hiện của Leibniz năm 1703 — Phương Tây · Tương lai