Trạch Hỏa Cách

Mục 49 · 64 quẻ Dịch

䷰
Nhị phân
101110
Thượng quái
Trạch
Hạ quái
Hỏa
Quẻ tổng
50. Hỏa Phong Đỉnh
Quẻ hỗ
44. Thiên Phong Cấu
Bản dịch đang trích
Dịch nghĩa: nhavesinh.com — bản dịch riêng, 2026

Đại ýCải cách, thay đổi: chỉ khi thời đã chín và lòng người đã tin thì đổi mới mới thành.

Quái từ

Lời đoán cho cả quẻ, tương truyền do Văn Vương soạn.

革:巳日乃孚,元亨利貞,悔亡。
Tị nhật nãi phu, nguyên hanh lợi trinh, hối vong.
Đến ngày Tị mới được tin theo; rất hanh thông, lợi ở sự chính bền, hối hận tiêu mất.

Hào từ

Sáu hào đọc từ dưới lên. Hào dương gọi Cửu (九), hào âm gọi Lục (六).

Sơ Cửu初九
鞏用黃牛之革。
Củng dụng hoàng ngưu chi cách.
Bó chặt bằng da bò vàng (chưa nên đổi).
Lục Nhị六二
巳日乃革之,征吉,无咎。
Tị nhật nãi cách chi, chinh cát, vô cữu.
Đến ngày Tị mới thay đổi; tiến đi thì tốt, không lỗi.
Cửu Tam九三
征凶,貞厲;革言三就,有孚。
Chinh hung, trinh lệ; cách ngôn tam tựu, hữu phu.
Vội tiến thì xấu, cố giữ thì nguy; lời bàn về thay đổi được xét đi xét lại ba lần thì mới có lòng tin.
Cửu Tứ九四
悔亡,有孚改命,吉。
Hối vong, hữu phu cải mệnh, cát.
Hối hận tiêu mất; có lòng tin mà đổi mệnh: tốt.
Cửu Ngũ九五
大人虎變,未占有孚。
Đại nhân hổ biến, vị chiêm hữu phu.
Bậc đại nhân thay đổi như vằn hổ rực rỡ; chưa cần bói đã được tin.
Thượng Lục上六
君子豹變,小人革面;征凶,居貞吉。
Quân tử báo biến, tiểu nhân cách diện; chinh hung, cư trinh cát.
Người quân tử thay đổi như vằn báo; kẻ tiểu nhân đổi bộ mặt; tiến nữa thì xấu, ở yên giữ chính thì tốt.
Nguồn và bản dịch

Nguyên văn: Chu Dịch (周易), phần Kinh — bản thông hành theo truyền thống Vương Bật – Khổng Dĩnh Đạt (Chu Dịch chính nghĩa), chữ phồn thể. Văn bản cổ thuộc phạm vi công cộng. Bản số hóa đối chiếu: dự án mã nguồn mở open-iching (GitHub), đã hiệu đính lại.

Phiên âm Hán Việt và dịch nghĩa: nhavesinh.com — bản dịch riêng, 2026

Bản dịch theo cách hiểu phổ biến của các nhà chú giải Trình Di và Chu Hy; nhiều câu có cách hiểu khác nhau. Không trích bản dịch còn trong thời hạn bảo hộ bản quyền.

Quẻ thứ 49 trong thứ tự Chu Dịch, chữ Hán 革. Quẻ kép này ghép từ Đoài (Trạch) ở trên và Ly (Hỏa) ở dưới.

Lật ngược toàn bộ sáu hào thì thành quẻ 50. Hỏa Phong Đỉnh — gọi là quẻ tổng. Lấy các hào 2, 3, 4 và 3, 4, 5 ghép lại thì thành quẻ 44. Thiên Phong Cấu — gọi là quẻ hỗ.